Diş Sıkma ve Gıcırdatma (Bruksizm)

Diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığı zaman içerisinde dişlerde aşınmaya, restorasyonlarda hasara, çene kaslarında yorgunluğa ve bazı hastalarda çene eklemi çevresinde yakınmalara neden olabilir.

Bruksizm, kişinin uyanıkken veya uyku sırasında dişlerini sıkması, birbirine bastırması ya da gıcırdatmasıyla karakterize edilen bir durumdur.

DrKuyumcu Diş Kliniği’nde bruksizm değerlendirilirken yalnızca dişlerdeki aşınmalar değil; çiğneme kasları, kapanış ilişkisi, mevcut restorasyonlar, çene eklemi ve hastanın şikâyetleri birlikte değerlendirilir.

Bruksizm Nedir?

Bruksizm, istemsiz veya farkında olmadan gerçekleşebilen diş sıkma ve gıcırdatma davranışlarını ifade eder.

Uyku sırasında görülebileceği gibi gün içerisinde konsantrasyon, stres veya alışkanlıkla ilişkili olarak da ortaya çıkabilir.

Her diş sıkma davranışı aynı şiddette değildir. Bazı kişilerde belirgin bir şikâyet oluşturmazken bazı hastalarda dişler ve çiğneme sistemi üzerinde önemli yük oluşturabilir.

Bruksizmin Belirtileri Nelerdir?

Bruksizmle ilişkili olabilecek belirtiler arasında:

Dişlerde aşınma ve düzleşme
Dişlerde çatlak veya kırıklar
Dolgu ve kaplamalarda tekrarlayan hasarlar
Sabahları çene kaslarında yorgunluk veya ağrı
Dişlerde hassasiyet
Çene kaslarında sertlik
Çene eklemi çevresinde rahatsızlık
Sabahları hissedilen baş veya yüz bölgesi ağrıları
Uyku sırasında çevredeki kişiler tarafından fark edilen diş gıcırdatma sesi

Bu belirtilerin tamamının bruksizm kaynaklı olması gerekmez. Benzer yakınmalara neden olabilecek farklı durumlar da değerlendirilmelidir.

Diş Sıkma Neden Olur?

Bruksizmin tek bir nedeni bulunmayabilir. Uyku düzeni, stres, davranışsal faktörler ve kişisel alışkanlıklar gibi farklı etkenler rol oynayabilir.

Bu nedenle tedavi yaklaşımı yalnızca dişleri korumaya değil, bruksizmi etkileyebilecek faktörlerin değerlendirilmesine de dayanmalıdır.

Bruksizm Dişlere Zarar Verebilir mi?

Tekrarlayan ve yüksek kuvvetli sıkma veya gıcırdatma hareketleri dişlerin çiğneme yüzeylerinde zaman içerisinde aşınmaya neden olabilir.

İleri durumlarda çatlaklar, kırıklar, diş hassasiyeti veya mevcut restorasyonların zarar görmesi görülebilir.

Özellikle porselen, zirkonyum veya implant üstü restorasyonları bulunan hastalarda çiğneme kuvvetlerinin değerlendirilmesi önemlidir.

Bruksizm Çene Eklemini Etkiler mi?

Diş sıkma ve çiğneme kaslarının uzun süre yüksek aktivitede çalışması bazı hastalarda çene eklemi ve çevre kaslarda yakınmalarla birlikte görülebilir.

Ancak çene eklemi problemlerinin tek nedeni bruksizm değildir. Eklem yakınmalarında ayrı ve ayrıntılı değerlendirme yapılması gerekir.

Bruksizm Nasıl Teşhis Edilir?

Değerlendirmede hastanın şikâyetleri ve alışkanlıkları dinlenir; dişler, restorasyonlar, çiğneme kasları ve çene eklemi muayene edilir.

Özellikle şu bulgular değerlendirilebilir:

Dişlerdeki aşınma yüzeyleri
Çatlak veya kırıklar
Restorasyonlardaki hasarlar
Çene kaslarında hassasiyet
Ağız açma ve çene hareketleri
Kapanış ilişkisi
Çene eklemi yakınmaları

Bruksizm Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bruksizm için uygulanacak yaklaşım hastanın şikâyetlerinin düzeyine ve ağız içerisindeki bulgulara göre kişiye özel olarak belirlenir.

Tedavi planı kapsamında:

Kişiye özel koruyucu gece plağı
Dişlerdeki aşınma ve kırıkların restoratif tedavisi
Mevcut dolgular ve protezlerin kontrolü
Çene kasları ve eklem fonksiyonunun değerlendirilmesi
Gün içindeki diş sıkma alışkanlığının fark edilmesine yönelik öneriler
Gerekli durumlarda farklı disiplinlerle birlikte değerlendirme

uygulanabilir veya değerlendirilebilir.

Gece Plağı Nedir?

Gece plağı, hastanın dişlerine özel olarak hazırlanan ve genellikle uyku sırasında kullanılan çıkarılabilir bir apareydir.

Plağın temel amaçlarından biri, sıkma ve gıcırdatma sırasında karşılıklı dişlerin doğrudan temasını azaltarak dişlerin ve restorasyonların korunmasına yardımcı olmaktır.

Gece plağı bruksizmin altında yatan tüm nedenleri ortadan kaldıran bir tedavi olarak değerlendirilmemelidir. Kullanım amacı ve süresi hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

Hazır Gece Plağı mı, Kişiye Özel Plak mı?

Bruksizm için kullanılan plaklarda dişlerle uyum, kapanış ilişkisi ve materyalin özellikleri önem taşır.

Kişiye özel plaklar hastanın dişlerinden alınan kayıtlar doğrultusunda hazırlanır ve ağız içindeki uyumu klinik olarak kontrol edilir.

Bruksizm Nedeniyle Aşınan Dişler Tedavi Edilebilir mi?

Dişlerde oluşan aşınmanın derecesine göre farklı restoratif tedaviler değerlendirilebilir.

Küçük madde kayıplarında daha koruyucu restorasyonlar yeterli olabilirken, ileri aşınma bulunan dişlerde daha kapsamlı bir tedavi planı gerekebilir.

Restorasyon yapılmadan önce aşınmanın nedeni ve çiğneme kuvvetlerinin değerlendirilmesi uzun dönem sonuç açısından önemlidir.

Bruksizm Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Bruksizmin seyri ve oluşturduğu etkiler kişiden kişiye değişir.

Devam eden yüksek kuvvetler bazı hastalarda diş aşınmasının ilerlemesine, restorasyonların zarar görmesine veya kas ve eklem yakınmalarının devam etmesine katkıda bulunabilir.

Bu nedenle klinik olarak anlamlı bulgular bulunan hastalarda düzenli takip önemlidir.

DrKuyumcu’da Bruksizm Tedavisi

Bruksizm tedavisinde amaç yalnızca hastaya bir gece plağı vermek değildir.

DrKuyumcu’da dişlerdeki aşınma, mevcut restorasyonlar, kapanış, çiğneme kasları ve çene eklemi bir bütün olarak değerlendirilir.

Tedavi planı, mevcut diş dokusunu ve restorasyonları korumak, aşırı kuvvetlerin oluşturabileceği etkileri azaltmak ve çiğneme sisteminin uzun dönem sağlığını desteklemek amacıyla kişiye özel oluşturulur.

Bruksizm Hakkında Sık Sorulan Sorular

Gece diş sıktığımı nasıl anlarım?

Sabah çene kaslarında yorgunluk, dişlerde aşınma veya hassasiyet gibi belirtiler görülebilir. Bazı kişilerde diş gıcırdatma sesi uyku sırasında başka biri tarafından fark edilebilir.

Gece plağı diş sıkmayı tamamen durdurur mu?

Gece plağının temel amaçlarından biri dişlerin ve restorasyonların aşırı kuvvetlerin etkisinden korunmasına yardımcı olmaktır. Bruksizmin kendisini tamamen ortadan kaldırması her hastada beklenmez.

Bruksizm dişleri kırabilir mi?

Uzun süreli ve yüksek kuvvetli diş sıkma bazı hastalarda dişlerde, dolgularda veya diğer restorasyonlarda çatlak ve kırık riskini artırabilir.

Bruksizm baş ağrısı yapabilir mi?

Çiğneme kaslarının yoğun kullanımı bazı kişilerde baş ve yüz bölgesindeki yakınmalarla birlikte görülebilir. Baş ağrısının farklı nedenleri de olabileceğinden gerektiğinde ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Gece plağı ne kadar süre kullanılır?

Kullanım süresi hastanın bruksizm düzeyi, dişlerdeki bulgular ve tedavi planına göre değişir. Plakların düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.

Diş sıkma çene eklemine zarar verir mi?

Bruksizm bazı kişilerde kas ve çene eklemi yakınmalarıyla ilişkili olabilir. Ancak çene eklemi rahatsızlıklarının farklı nedenleri bulunduğundan ayrıntılı değerlendirme gerekir.